ILGA-ΕΥΡΏΠΗΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ, Βρυξέλες, 17 Απριλίου 2003

Με τη χτεσινή τελετή υπογραφής της συνθήκης διεύρυνσης στην Αθήνα, η 'Ενωση βρίσκεται ένα 
βήμα πιο κοντά στη διεύρυνση. Εάν η συνθήκη επικυρωθεί από όλα τα είκοσι πέντε 
συμβάλλοντα κράτη - Κύπρο, Δημοκρατία της Τσεχίας, Εσθονία, Ουγγαρία, Λάτβια, Λιθουανία, 
Μάλτα, Πολωνία, Δημοκρατία της Σλοβακίας και Σλοβενία - θα γίνουν όλα μέλη της 'Ενωσης 
στις 1 Μαΐου 2004, γεφυρώνοντας το γεωγραφικό και πολιτικό διχασμό μεταξύ Ανατολικής και 
Δυτικής Ευρώπης. 'Ομως μαζί με τους σχετικούς εορτασμούς, είναι φανερές κι οι διαφορές στις 
απόψεις.

Ειδικά σχετικά με τη διαχείριση του μετά-Σαντάμ Ιράκ αλλά και σχετικά με το Μέλλον της 
Ευρώπης υπάρχει ισχυρή αίσθηση ότι δεν υπάρχει ενότητα στην Ευρωπαϊκή πραγματικότητα. 
Και ενώ είναι κατανοητή η εστίαση στην εξωτερική πολιτική και στις πολιτικές μεταρρυθμίσεις, 
παραμένει σημαντικό και το γεγονός ότι μπορεί κάλλιστα αυτές να μην είναι οι μόνες περιοχές 
διαφορών και αμφισβητήσεων. Με τη Συνθήκη του 'Αμστερνταμ του 1997, η ΕΕ έθεσε βάσεις 
για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού. 
Αυτή η κατεύθυνση συνεχίστηκε το 2000 με την υιοθέτηση δυο βασικών εργαλείων : του Χάρτη 
Βασικών Δικαιωμάτων της ΕΕ, που απαγορεύει διακρίσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού
και την Οδηγία για την καταπολέμηση των διακρίσεων στην Εργασία (Οδηγία 2000/78/EC) που 
θέτει λεπτομερείς κανόνες για την αποτροπή κάθε διάκρισης λόγω σεξουαλικού 
προσανατολισμού στο χώρο εργασίας. Αυτά αποτελούν τμήμα του "κοινωνικού κεκτημένου" 
(acquis communautaire), των νόμων και των πολιτικών που πρέπει να υιοθετήσουν όλα τα μέλη. 
Αλλά παραμένουν αμφιβολίες σχετικά με την προθυμία των νέων χωρών της διεύρυνσης να 
αποδεχτούν πλήρως τις αξίες και τις πολιτικές αυτές - αμφιβολίες που ισχύουν επίσης και για 
κάποιες από τις "παλαιότερες χώρες-μέλη.

'Οταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε αυτό το έγγραφο στρατηγικών στόχων "Προς τη 
Διευρυμένη 'Ενωση" τον Οκτώβριο του 2002, η ILGA-Ευρώπης εξέφρασε την υποστήριξή της 
για το Σχέδιο Διεύρυνσης (βλ. Δελτίο Τύπου 9 Οκτωβρίου 2002). Στο γενικό πλαίσιο των 
κριτηρίων της Κοπεγχάγης σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα, πολλοί ήλπιζαν ότι η ένωση 
με την ΕΕ θα προσέφερε μια μοναδική δυνατότητα επανόρθωσης για υπάρχοντες νόμους που 
υποστηρίζουν διακρίσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού. Αναμφίβολα έχουν γίνει 
σημαντικές πρόοδοι σχετικά με την κατάργηση νόμων που υποστηρίζουν διακρίσεις σε Κύπρο, 
Εσθονία, Ουγγαρία, Λιθουανία και Ρουμανία. Αλλαγές που σε διαφορετική περίπτωση θα 
χρειάζονταν δεκαετίες, έγιναν μέσα σε λίγα χρόνια. Αλλά δεν είναι όλα τόσο ρόδινα.

Παρά τις σαφείς δηλώσεις του Επιτρόπου Διεύρυνσης Gόnter Verheugen ότι "η απαγόρευση 
των διακρίσεων λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού αποτελεί τμήμα των πολιτικών κριτηρίων 
της ένταξης στην Ευρωπαϊκή 'Ενωση" όλο κι αυξάνονται οι αποδείξεις της δυσθυμίας να γίνει 
αυτό ευρέως αποδεκτό.  Η πρώτη τέτοια περίπτωση είναι η εφαρμογή των διατάξεων περί 
διακρίσεων λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού που περιέχονται στην Οδηγία για την 
καταπολέμηση των διακρίσεων στην Εργασία. Παρατηρείται ισχυρή τάση μείωσης της 
ισχυρότητας των σχετικών νομικών διατάξεων που περιέχονται στην οδηγία. Αυτό ισχύει 
ιδιαίτερα σχετικά με το σεξουαλικό προσανατολισμό. Ενώ η Μάλτα, η Σλοβακία ή η Πολωνία 
είναι οι πιο ύποπτες χώρες, οι περισσότερες κυβερνήσεις των χωρών της διεύρυνσης θα 
προτιμούσαν να αποφύγουν το ζήτημα αν μπορούσαν.

Ορισμένες χώρες, όπως η Πολωνία, επέλεξαν να προχωρήσουν περισσότερο. Τον Ιανουάριο η 
Πολωνική κυβέρνηση, πιεζόμενη από την εκκλησιαστική ιεραρχία, αποφάσισε να προσθέσει 
μια μονόπλευρη δήλωση στη Συνθήκη Διεύρυνσης, που αναφέρει ότι "καμιά από τις διατάξεις 
της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής 'Ενωσης (...) δεν εμποδίζει το Κράτος της Πολωνίας στις 
ρυθμίσεις θεμάτων ηθικής σημασίας" (βλ. Δελτίο τύπου ILGA-Ευρώπης, 4 Φεβρουαρίου. 2003). 
Τον Απρίλιο 2003, η Κάτω βουλή του Πολωνικού κοινοβουλίου ασχολήθηκε με το θέμα αυτό
για μια ακόμα φορά, ξεκαθαρίζοντας ότι η 'ηθική τάξη της κοινωνικής ζωής, η οικογενειακή 
αξιοπρέπεια, ο γάμος και η εκπαίδευση' δεν πρέπει να απειληθούν από διεθνείς διατάξεις. 

Υπάρχει ισχυρή ένταση σχετικά με τις βασικές αξίες της ισότητας και του σεβασμού των 
μειονοτήτων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αλλά και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο γνωρίζουν τα θέματα αυτά. 
Το νομικό πλαίσιο είναι σαφές. Οποιαδήποτε δήλωση επιλέγει κάθε χώρα να προσαρτήσει 
στις συμφωνίες διεύρυνσης, δεν θα έχει καμιά νομική ισχύ. Οι υπάρχουσες χώρες-μέλη 
ξεκαθάρισαν το σημείο αυτό με τη μορφή μιας αντι-δήλωσης, που αναφέρει ότι η υποχρέωση 
σεβασμού του Κοινωνικού Κεκτημένου δεν πρόκειται να επηρεαστεί από καμιά τέτοια 
προσθήκη.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί προσεκτικά την υλοποίηση των προϋποθέσεων της ΕΕ 
ενάντια στις διακρίσεις και σε αρκετές περιπτώσεις έχει εκφράσει ανησυχία για τις διστακτικές 
διαδικασίες που ακολουθούνται. Ο γενικός διευθυντής της Επιτροπής (Commission Director 
General)  για την Εργασία και τις Κοινωνικές υποθέσεις Odile Quintin, για παράδειγμα, τόνισε 
δημόσια τον Μάρτιο ότι ο ισχύων εργασιακός κώδικας της Σλοβακίας δεν συμφωνεί με τη 
νομοθεσία της Ευρωπαϊκής 'Ενωσης και ζήτησε από την κυβέρνηση να το διορθώσει αυτό και 
να βοηθήσει στην εξάλειψη των διακρίσεων.

Παρόμοια, στην αναφορά Brok του Μαρτίου 2003, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αν και 
αναγνωρίζει ότι έχουν σημειωθεί συγκεκριμένες πρόοδοι σχετικά με την προστασία των 
ανθρώπινων δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, σημειώνει ότι "σε πολλές από 
τις υποψήφιες χώρες παραμένουν καταστάσεις κακοποίησης και διακρίσεων, που οφείλονται 
σε αδυναμίες των συστημάτων δικαιοσύνης και επιβολής των νόμων".  Η αναφορά συνεχίζει 
επαναλαμβάνοντας ότι "οι προϋποθέσεις κατά των διακρίσεων της ΕΕ πρέπει να εφαρμόζονται
όπως ορίστηκαν στο 'Αρθρο 13 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και σύμφωνα με το 
Χάρτη Βασικών δικαιωμάτων".

Η στενή παρακολούθηση της νομοπαρασκευαστικής διαδικασίας, είτε γίνεται από τα θεσμικά 
όργανα της Ευρωπαϊκής 'Ενωσης, είτε από την ILGA-Ευρώπης και τα μέλη της (τις τοπικές 
οργανώσεις δηλαδή), είναι σημαντική, αλλά δεν είναι αρκετή. Στο γενικό πλαίσιο της φανερή 
αντίθεσης της φανερής θεσμοθετημένης αντίδρασης προς τα δικαιώματα λεσβιών, 
ομοφυλόφιλων, αμφιφυλόφιλων και Τρανς, χρειάζεται μια ξεκάθαρη δήλωση που να ενισχύει
την ακλόνητη φύση του βασικού πυρήνα των αξιών και των αρχών της ΕΕ. "Σε αυτό το πλαίσιο, 
η δημόσια συζήτηση σχετικά με το μελλοντικό σύνταγμα της Ευρωπαϊκής 'Ενωσης γίνεται 
εξαιρετικά σημαντική και επείγουσα" δηλώνει ο/η Nigel Warner, μέλος του συμβουλίου της 
ILGA-Ευρώπης. "Ο Χάρτης Βασικών δικαιωμάτων τονίζει ήδη την η αρχή της ισότητας και το 
δικαίωμα του να μην γίνονται διακρίσεις  λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού. Αλλά είναι 
βασικό το να συμπεριλαμβάνεται στη νέα Συνταγματική Συνθήκη που προετοιμάζεται τώρα 
από την Ευρωπαϊκή Συνέλευση ως μια από τις βασικές αξίες ο σεβασμός για τις μειονότητες 
και η αρχή της ισότητας."

μεταφορά στα ελληνικά: Hermeia the InfoSharer

---

Το παραπάνω άρθρο είναι τμήμα του euro-letter No.106 -Απρίλιος 2003 που υπάρχει στο διαδίκτυο στα αγγλικά και σε μορφή .pdf εγγράφου στο www.steff.suite.dk/eurolet/eur_106.pdf